Τα κουρασμένα μάτια: Βιβλιοφάγοι

Στο έμβλημα του ΟΕΔΒ η γνώριμη σας κουκουβάγια, σκοταδιστική, καθότι νυκτόβια, αρπακτική, σαρκοβόρα, σε κάθε ανατύπωση στέκει ακούνητη στο βάθρο της από στοιβαγμένα βιβλία όπως αν ήταν παπαγάλος αλυσοδεμένος στο ιμιτασιόν κλαρί του, οικόσιτος, έχοντας στο πόδι περασμένη την καδένα. Οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς και κηδεμόνες με τα ωραιότερα ανάμεσα στα παιδιά, όλοι οι «εμπλεκόμενοι φορείς», στο σύνολό της η «εκπαιδευτική κοινότητα», όσοι απαρτίζουν το “γενεαλογικό δέντρο” της εκπαίδευσης, κούτσουρα, ξύλα απελέκητα, θα μπορούσαν να αναζητήσουν, ίσως, και να βρουν και δικαιολογημένα να επικαλεστούν σοβαρότερους λόγους για να διαμαρτυρηθούν, αντί να βγαίνουν “στο κλαρί” καταγγέλλοντας τη σημειούμενη καθυστέρηση στην παράδοση του κάθε σχολικού εγχειριδίου. Θα ‘πρεπε τούτο να αποτελεί κοινό τόπο, να θεωρηθεί, δηλαδή, αυτονόητο, όπως λέμε: «Λόλα, να ένα μήλο»· οι συνθήκες ποτέ δεν θα είναι ώριμες, όχι από μόνες τους, σαν ώριμο φρούτο, αν δεν είμαστε διατεθειμένοι να κλέψουμε από το δέντρο της γνώσης. Οι μεγάλοι, όσο γι’ αυτό, είναι ανώριμοι, διέπονται από παλιμπαιδισμό. Φροντίζουν να βεβαιώνονται, επαλήθευση, το μήλο, πάντα, απλή αριθμητική, όπως λέμε ένα κι ένα, να πέσει κάτω από τη μηλιά.

Σαν τιμωρούμενα, επωμισμένα την κατάρα για κάποιο απροσδιόριστο προπατορικό αμάρτημα, αναπόδραστα επαληθεύοντας το νόμο του Νεύτωνα, οι νεοσσοί, τα «βλαστάρια», τα κανονικά παιδιά, μαθητευόμενα, υποψήφια παπαγαλάκια, θέλοντας και μη, με το ζόρι πρωινά πουλιά, περιδιαβαίνουν αδιάβαστα τους δρόμους μες τ ‘άγρια χαράματα, οπότε και αν κανείς τα συναντήσει καθ’ οδόν βρισκόμενα για τα στοιχειωμένα σχολικά συγκροτήματα, ζαλωμένα τα υπερμεγέθη τους σακίδια, μέσα στην πάχνη μια οπτασία, θα μπορεί δικαιολογημένα να νομίσει ότι συνάντησε φαντάσματα, ναι, σαν αυτά, να σέρνουν τη σιδερένια τους μπάλα αργά και βασανιστικά, κάποτε βαριεστημένα. Κροτάλισμα από κόκκαλα και το τρίξιμο των καταπονημένων σπονδύλων, όπως τα ταλαίπωρα πνεύματα, καταδικασμένα να περιφέρονται αενάως σιδηροδέσμια, αιωνίως ανήσυχα, συγκρατούμενα σε αυτόν τον κόσμο από κάποια εκκρεμότητα, κάθε άλλο παρά λυτρωμένα, κολασμένα, αποκλεισμένα από το βασίλειο των ψυχών, τα δύσμοιρα παιδιά, συγκρατούμενοι τους με κοινή μοίρα, βιαίως αποσπασμένα από την επικράτεια των ονείρων, έχοντας επίσης ανοιχτές υποθέσεις, με το επαχθές τους φορτίο για άγκυρα, αλλά στερούμενα έρμα, θα μείνουν παρκαρισμένα στο ολοήμερο έως ότου ολοκληρώσουν τα αυριανά τους μαθήματα. Ισόβια δεσμά, η επιβολή της αυστηροτέρας των προβλεπόμενων ποινών ισοδυναμεί με μέγιστη εκτιόμενη κάθειρξη που δεν υπερβαίνει την 25ετία. Αντίστοιχα τα 6ωρα και 7ωρα δεν είναι στρογγυλά· όχι, σίγουρα, δεν είναι γεμάτα, μια ώρα διδασκαλίας, κουτσή, περικομμένη, θα ‘λεγες συμβολίζοντας την εκπτώχευση του, μετρώντας το χάσιμο του χρόνου που ‘ναι το ωρολόγιο πρόγραμμα, υπολείπεται μιας κανονικής, είναι κάτι λιγότερο από πλήρης, από εξήντα λεπτά. Αλλά φαίνεται σαν μια ζωή πάντα, μοιάζει με αιωνιότητα. Λοιπόν, ιδού, δια βίου εκπαίδευση, μια ζωή στα σίδερα, a life behind bars –αλλιώς, κάτσε κάτω από τη μπάρα–, η βαριά καμπάνα να περιμένεις πώς και πώς, ώσπου να χτυπήσει το κουδούνι. Αργοπεθαίνοντας, θανατική καταδίκη· η εκπαίδευση είναι νεκρωτική, αυτό που νεκρώνεται είναι το πνεύμα. Δίχως βιβλία τα παιδιά δεν έχουν να χάσουν παρά τις αλυσίδες τους.

Άραγε γιατί αποτελεί δυστύχημα αν αυτό το αποκτηνωτικό εκπαιδευτικό σύστημα πράγματι δεν έχει εν αφθονία τα υλικά μέσα για την ανεμπόδιστη επιτέλεση της θηριωδίας; Αφού η απουσία βιβλίων μπορεί να αποβεί επ’ ωφελεία τους, χωρίς το δυσβάστακτο βάρος τους τα παιδιά ίσως θα πάψουν να ταυτίζουν αυτό των πραγμάτων, τη βαρύτητα με τη σαβούρα που, όπως κρατά τα αερόστατα καθηλωμένα στο έδαφος, προσγειώνει τα ίδια απότομα, βάναυσα, μην τυχόν και θελήσουν να απογειωθούν, γίνουν αιθεροβάμονα, στη σκληρή πραγματικότητα, προς τι ο οικτιρμός για την ανεπάρκεια στην υλικοτεχνική υποδομή; Μεταθέτοντας την πρόθυμα σε αυτή, αποποιούμενοι την ευθύνη, οι διαμαρτυρόμενοι συγκαλύπτουν το ότι το καθεστώς διαθέτει τα μόνα απαραίτητα για τη διενέργεια της κατήχησης εργαλεία και αυτά είναι οι ίδιοι. Οι κηδεμόνες και οι «παιδαγωγοί» εμμένουν στην οικονομία αδυνατώντας να διακρίνουν οποιαδήποτε άλλη διάσταση, είναι οι πλέον κατάλληλοι να αναλάβουν αυτό το έργο της μύησης στον κόσμο μιας κοινωνίας που έχει κατακυριευθεί από αυτήν, αποδίδοντας την πρωτοκαθεδρία στην οικονομική δραστηριότητα, μη έχοντας διαπαιδαγωγηθεί από οτιδήποτε άλλο οι ίδιοι. Ξεσπώντας εν χορώ, όντας πανομοιότυπες, διακρινόμενες από κοινοτυπία, οι διαμαρτυρίες τους διέθεταν όλα τα χαρακτηριστικά που θα προσιδίαζαν στην απαγγελία ενός ποιήματος σε σχολική εορτή και έτσι έδειχναν για πολλοστή φορά ότι, αν μη τι άλλο, η εκπαιδευτική διαδικασία, παρά τις εξαπολυόμενες μομφές, στέφεται διαχρονικά με επιτυχία θαυμαστή αναμφίβολα.

Έτσι η φιλολογία, ας πούμε, περί των δυσμενών επιπτώσεων του δυσβάστακτα υπέρβαρου εκπαιδευτικού φορτίου στη σπονδυλική στήλη των μαθητών καλά κρατεί, ουδείς ωστόσο μοιάζει να κόπτεται για τις παραμορφωτικές δυνάμεις που από τις ίδιες πιέσεις, το αυτό άγος ασκούνται σε τούτον τον ψυχισμό των παιδιών. Αν αυτά υποβάλλονται σε ακτινογραφία –τελώντας υπό τη στενή παρακολούθηση ομάδων επαϊόντων, υποκείμενα σε εξονυχιστική εξέταση, υπό την εποπτεία καταλλήλως καταρτισμένων ιατρικών team ειδικά συγκροτημένων, προς εξασφάλιση των υψηλών επιδόσεων, της ασυναγώνιστης απόδοσης των επενδύσεων, σε ρόλο υπεραθλητών μεταλλαγμένων, ντοπαρισμένων αρσιβαριστών, επωμισμένα το βάρος των προσδοκιών των ευγενών χορηγών, επιβαρύνοντας τον οικογενειακό προϋπολογισμό, ριχνόμενα στον ανελέητο ανταγωνισμό– είναι βέβαια για να τεκμηριωθούν τα ευεργετικά αποτελέσματα τούτης της «μόρφωσης», τέτοια μετρήσιμα, σε μικροσιβέρτ ή κάποια βαθμολογική κλίμακα, να φανερωθούν χειροπιαστά, να διαπιστωθεί, να συλλεχθούν στοιχεία, πειστήρια, οι ερευνητικές ακτίνες-Χ, εισδύοντας, να εντοπίσουν, θαμμένα πυρηνικά απόβλητα, πλάι στα οστά, ενσάρκωση μακάβρια, σύμβολο του θανάτου, τα σχηματισμένα ιζήματα, τη σωρευμένη ανόργανη μάζα των αποθηκευμένων νεκρών πληροφοριών. Στον ακτινολόγο τα παιδιά σαρώνονται από την ακτινοβολία και είναι τούτο το προοίμιο, αποτελεί την προοικονομία αυτού που μέλει να επακολουθήσει και που είναι η φωτοτύπιση τους, θα δούμε στη συνέχεια.

Ανεπάρκεια παρουσιαζόμενη στο νοσοκομειακό μηχανολογικό εξοπλισμό και καταγεγραμμένες ελλείψεις σε εκπαιδευτικό υλικό, θα ανταπεξέλθουμε στην υλική δυσχέρεια μεταχειριζόμενοι, βέβαια, αυτά ως εργαλεία, μετατρέποντας ετούτα τα παιδιά σε ακατέργαστη πρώτη ύλη, βαπτίζοντας τα άψυχα αντικείμενα· η οικονομική δυσπραγία, η δυσμενής τρέχουσα συγκυρία, για την υπέρβαση της, η αξιοποίηση του «έμψυχου δυναμικού», η εκμετάλλευση του ανθρώπινου πλούτου της πατρίδας. Λέει, η ανέχεια αναγκάζει πολλούς γονείς να αποσύρουν τα τέκνα τους από τα φροντιστήρια, αλήθεια πόσο κρίμα, να ξαναδούμε εικόνες υπανάπτυξης, καθυστέρησης, τους γονείς να διαβάζουν τα παιδιά τους. Μόνο, να, δεν μπορούν, να αναγνώσουν, να διαγνώσουν, να διαβλέψουν, να συναισθανθούν ή να ψυχανεμιστούν, στοιχειωδώς να διαβάσουν αυτά τα βλέμματα που, φαίνεται, μιλούν στον κώδικα του Μπράιγ. Η υποχρέωση έχει ανατεθεί σε φορείς ειδικευμένους, “ειδική αγωγή”, επί τούτου συστημένους, στελεχωμένους, όπως τα νοσηλευτικά ιδρύματα, άσυλα ανιάτων, από προσωπικό ανοσοποιημένο, υποβεβλημένο σε προληπτικό εμβολιασμό, ούτως ώστε να μένει απρόσβλητο· σκληροτράχηλο προκειμένου να φανεί ενώπιον του εκτυλισσόμενου δράματος ασυγκίνητο· ιδρυματισμός, εξάρτηση, εξαθλίωση· χάραξη υγειονομικής ζώνης. Τα δύσμοιρα παιδιά διαβάζονται όπως περίπου απ’ τους μάντεις το μέλλον στα σπλάχνα νεκρών ζώων – όχι, βέβαια, βλάκα, το πέταγμα των πουλιών. Το μέλλον προδιαγράφεται εξόχως δυσοίωνο.

Τα ίδια τα παιδιά, ναι, μηχανήματα, να διαβάζουν τάχα, και καλά, να σαρώνουν, να σκανάρουν τα διαβόητα σχολικά βιβλία· εν τέλει μια χαρά γίνεται νερό το αίμα: «νεράκι» να μάθουν, απ’ έξω κι ανακατωτά τα αναλυτικά προγράμματα, προγραμματισμένα. Απ’ έξω-απ’ έξω, πολύ φασαρία για την υπόθεση φωτοτυπία, για το ότι τα παιδιά καλούνται τα ίδια να μεταμορφωθούν σε φωτοτυπικά ουδείς ποτέ δεν έμοιαζε να ενοχλείται ιδιαίτερα. Προτρέπονται να ξερνούν, σαν τέτοια τρελαμένα, απειράριθμα πολλαπλά, αμέτρητα ομοιώματα, φωτοαντίγραφα, τέτοια, αντίγραφα, ατελή, παραφθαρμένα ενός κόσμου που παραπαίει, από τις αλλεπάλληλες ανατυπώσεις αργοσβήνει, σταδιακά ξεθωριάζει, ξεφτίζει. Ένας κόσμος ασπρόμαυρος που αξιώνει να διαιωνίζεται, απαράλλακτος να αναπαράγεται, απλά επειδή συμβαίνει να υπάρχει. Μαθαίνεται, δεν δημιουργείται, δεν ποιείται, δεν επανεφευρίσκεται, προστάζει την ενσωμάτωση, τη μεταφορά του, δίχως φαντασία, αυτήν την οποία η εκπαιδευτική διαδικασία περιστέλλει, κατακρεουργεί, την αποστήθιση ενός κώδικα, σαν αυτόν του DNA, τον αναδιπλασιασμό, παιδιά με φωτοτυπία, την αντιγραφή της διπλής έλικας, την απαράβατη ανατύπωση, κάθε παιδί και ένα αντίτυπο, μια ακόμη πανομοιότυπη κόπια. Παιδιά-καρμπόν, κακέκτυπα των κακών γονέων, ότι σε αυτήν πλησιέστερο έως ότου να επιτευχθεί, ο γερασμένος αυτός κόσμος προσβλέπει στην αθανασία, τη μονότονη συνέχιση, αψηφώντας τον ορατό κίνδυνο του τελεσίδικου εκφυλισμού, δια μέσου της κλωνοποίησης.

Μια αχανής αγορά γονιδίων, μια αχανής αγορά τα πάντα, δίχως τα βιβλία, και μέχρις ότου εισαχθούν τα νέα ψηφιακά μέσα, η εκπαιδευτική διαδικασία δυναμιτίζεται· τα ωραία αυτά δώρα, κίνητρα που μυούν στο εμπόρευμα, η σχολική τσάντα σαν και το ξέχειλο καλάθι με τα ψώνια· καταναλώνοντας εκπαιδευτικά πακέτα, να ξεκοκαλίσουν, να ξεπατικώσουν τα παιδιά τα βιβλία, να τα αφομοιώσουν, παράγοντας υποπροϊόντα, χώνευση, κακοχωνεμένα, αυτή η οποία προσιδιάζει στην καταναλωτική βουλιμία. Κανίβαλοι, καλοφάγωτα. Ας φάμε τώρα τις φωτοτυπίες στη μάπα, που ‘ναι, δηλαδή, μια χαρά, ότι πρέπει ίσως για να αναθρέψουν, πρόπλασμα, μια έστω γενιά δίχως αυταπάτες, τέτοιες καταναλωτικής ευρωστίας, συντρίβοντας τες, την πλάνη, μαγική εικόνα, προϊδεάζοντας, ιδίως αν πρόκειται γι’ αυτές τις μισοσβησμένες, χαμηλής πιστότητας, για τη φύση της διαχωρισμένης διδασκαλίας, υπαινισσόμενες, υπονοώντας, ότι πρόκειται για τέτοια, διαχωρισμένη από την πραγματικότητα, ουδεμία, θα πει, σχέση με την αλήθεια, τάχα κατακτημένη, στην απόλυτη διάθεση της, στην αποκλειστική της κυριότητα, επίσημοι αντιπρόσωποι Α.Ε, αντίθετα, μια χονδροειδής αφαίρεση, σφαλερή αναπαράσταση όλο αυθαιρεσία. Απογυμνωμένο το καθεστώς, λαβωμένο σε μια στιγμή αδυναμίας, κανείς προσδοκά, η ευτέλεια της φωτοτυπίας θα καταδείξει, θα αποτελέσει μια μεταφορά για τη δική του ένδεια, θα κάνει έτσι που να ψυλλιαστούν, να αναπτύξουν αντισώματα, γινόμενα περισσότερο υποψιασμένα μια κλάση από παιδιά, απέναντι στην παραχάραξη, την χάλκευση, τη φαλκίδευση, υποδεικνύοντας, υποδηλώνοντας την ύπαρξη ενός σκηνικού απαρτιζόμενου από ομοιώματα, το χαρασσόμενο στις κόλλες Α4 είδωλο, καταγραφή του ανεστραμμένου κόσμου, τελεία.